Zie jij regelmatig patiënten met bruxisme, maar weet je niet altijd hoe je hen het best begeleidt? Tijdens zijn conferentie geeft professor Pierre-Hubert Dupas een helder overzicht van cranio-mandibulaire dysfunctie (CMD), van diagnose tot behandeling. We selecteerden vijf belangrijke feiten en mythes over bruxisme om je te helpen feiten van fictie te onderscheiden.

Bruxisme is de belangrijkste oorzaak van cranio-mandibulaire dysfuncties

Fout. “Bruxisme is de belangrijkste factor die cranio-mandibulaire dysfunctie aan het licht brengt,” legt prof. Dupas uit. “Met andere woorden: zonder bruxisme blijft een cranio-mandibulaire dysfunctie bij discale antepositie vaak onopgemerkt.”

Bruxisme is een puur tandheelkundig fenomeen

Fout. Cranio-mandibulaire pijn is meestal multifactoriëel: auditieve, anatomische, posturale of psychische oorzaken kunnen een rol spelen. Zo zijn tinnitus klachten niet noodzakelijk gerelateerd aan tandcontacten.

Prof. Dupas:

“Men dacht lange tijd dat tinnitus veroorzaakt werd door occlusale contacten, maar die hypothese is vandaag achterhaald. Een eenvoudige verandering van geluidsomgeving – bijvoorbeeld van een lawaaierig appartement naar een zeer stille omgeving – kan al tinnitus uitlokken door een gebrek aan auditieve stimulatie. Het is dus belangrijk die stimulatie te behouden om tinnitus te voorkomen of te verminderen.”

Om de werkelijke oorzaak van de pijn te achterhalen, ontwikkelde prof. Dupas een differentieel diagnosesysteem dat tandheelkundige, posturale en oculaire oorzaken van elkaar onderscheidt.

Bruxisme wordt veroorzaakt door stress

Waar. Stress, angst, vermoeidheid en houdingsproblemen spelen een centrale rol bij het ontstaan van bruxisme. Die factoren versterken elkaar vaak in een vicieuze cirkel.

“Stress stimuleert het limbisch systeem, dat betrokken is bij emotieverwerking,” legt prof. Dupas uit. “In een normaal kauwpatroon reguleert de reticulaire formatie de spierspanning. Bij bruxisme verliest die structuur haar inhiberende functie en wordt ze uitsluitend exciterend. Dat leidt tot overmatige spierspanning, pijn en vervolgens nog meer stress … en zo verder.”

Hoe doorbreek je die vicieuze cirkel? Deze drie pijlers zijn essentieel:

• stressmanagement;

• het dragen van een occlusaal spalkje om de spierspanning te verminderen;

• spierrehabilitatie.

De algemeen tandarts kan bruxismepatiënten niet behandelen

Fout. Als bruxisme verband houdt met een zuiver tandheelkundige cranio-mandibulaire dysfunctie, zonder posturale of oculaire component, kan jij als algemeen tandarts de behandeling opstarten met een occlusale splint.

Wanneer er echter posturale of visuele factoren aanwezig zijn, is een multidisciplinaire aanpak noodzakelijk, met samenwerking tussen tandarts, osteopaat en orthoptist.

Het is moeilijk om een cranio-mandibulaire dysfunctie te diagnosticeren

Fout. Prof. Dupas ontwikkelde een eenvoudige multidisciplinaire diagnose die toegankelijk is voor tandarts, orthoptist en osteopaat.

Die diagnose steunt onder andere op:

• houdingsonderzoek en evaluatie van de schoudergordel om asymmetrieën op te sporen;

• oogtesten om hypoconvergentie vast te stellen en na te gaan of visuele correctie nodig is.

Afhankelijk van de testresultaten kunnen verschillende therapeutische strategieën worden overwogen:

Bruxisme moet altijd behandeld worden met een occlusale beugelplaat

Fout. “Bij afwezigheid van pijn of complicaties is behandeling niet systematisch noodzakelijk,” verduidelijkt prof. Dupas.

Wanneer behandeling wel aangewezen is, moet de occlusale beugelplaat voldoen aan specifieke criteria:

• universele thermogevormde mandibulaire splint van 2 mm;

• uitsluitend posterieure contacten voor gewrichtsdecompressie;

• nauwkeurige afstelling met articulatiepapier van 40 µm of 8 micron folie;

• 24/24 uur dragen of volgens protocol, aangepast aan de ernst van het bruxisme.

Een reduceerbare discale antepositie kan irreduceerbaar worden

Waar. Prof. Dupas: “Onaangepaste mandibulaire manipulaties kunnen een reduceerbare discale antepositie omzetten in een irreduceerbare vorm.”

Daarom is het aanbevolen om zachte spiermassages te geven, geforceerde mandibulaire mobilisaties te vermijden en het gewricht te beschermen met een occlusaal spalkje.

Tools en materiaal voor de behandeling van CMD's

Om de behandeling van cranio-mandibulaire dysfuncties in je praktijk te optimaliseren, zijn bepaalde toestellen essentieel, zoals thermoformers, articulatiepapier en 3D-printers.

Thermoformers in de praktijk

Voor het vervaardigen van een mandibulaire occlusale splint heb je een thermoformer nodig die gemakkelijk te gebruiken is in je praktijk. Hier is onze selectie:

Articulatiepapier

Je hebt articulatiepapier nodig om de occlusie nauwkeurig af te stellen. Voor een optimaal resultaat kies je best rood of blauw articulatiepapier.

3D printers

Wil je je workflow optimaliseren? Dan kan je investeren in een 3D-printer om zelf occlusale splints te printen. Zo beheer jij het volledige proces van je patiënt, zonder extern laboratorium.

Bruxisme en cranio-mandibulaire dysfuncties worden vaak omringd door misvattingen die het belangrijk maken om feiten van mythes te onderscheiden. Zoals prof. Pierre-Hubert Dupas benadrukt, mag de diagnose zich niet beperken tot de tandheelkundige sfeer. Een multidisciplinaire benadering met tandarts, orthoptist en osteopaat is essentieel om dentale, posturale of oculaire oorzaken correct te identificeren.

Als algemeen tandarts speel jij een sleutelrol in dit zorgtraject, door behandelingen te coördineren en doelgerichte, duurzame oplossingen aan te bieden voor het comfort en de algemene gezondheid van je patiënt.