In België staat februari niet alleen in het teken van Valentijn en carnaval, maar ook van Tournée Minérale. Het principe? Een hele maand geen druppel alcohol drinken. Maar wat zijn eigenlijk de gevolgen van alcoholgebruik voor de mondgezondheid? In dit artikel leggen we uit wat Tournée Minérale precies is en welke effecten alcohol heeft op de tanden.

Wat is Tournée Minérale ?

In 2026 viert Tournée Minérale al haar tiende editie in België. Die campagne, opgezet door de Stichting tegen Kanker, heeft haar effectiviteit bewezen. Volgens Indiville geeft 8 op de 10 bevraagde Belgen aan positieve effecten te hebben ervaren na een maand zonder alcohol.

Een bewustmakingscampagne rond de effecten van alcohol

Volgens een rapport van Sciensano uit 2023 is alcohol de belangrijkste doodsoorzaak bij jongeren tussen 15 en 29 jaar. Daarnaast is het de tweede vermijdbare doodsoorzaak, net na tabak.

Door die verontrustende cijfers werd Tournée Minérale gelanceerd om Belgen bewust te maken van de risico’s van alcoholgebruik.

Het doel? De uitdaging aangaan om een maand geen alcohol te drinken, met ondersteuning via een community, nieuwsbrieven, tips en acties op sociale media.

Waarom deelnemen aan Tournée Minérale

Betere slaap, gewichtsverlies, een gevoel van welzijn… De voordelen zijn talrijk: 8 op de 10 Belgen geven aan minstens één positief effect te hebben ervaren na een maand zonder alcohol.

Volgens de WHO nemen gezondheidsrisico’s al toe vanaf het eerste glas. Op lange termijn veroorzaakt alcohol de ontwikkeling van chronische aandoeningen zoals mond- en keelkanker, diabetes en hoge bloeddruk.

Hoewel de impact van alcohol op de algemene gezondheid goed gedocumenteerd is, krijgen de effecten op de mondgezondheid nog te weinig aandacht.

Wat zijn de effecten van alcohol op de tanden?

Alcoholgebruik kan, net zoals tabak, belangrijke gevolgen hebben voor zowel de mondgezondheid als het gebit.

4 effecten van alcohol op de mondgezondheid

Een goede mondgezondheid hangt niet alleen af van poetsen en preventieve zorg. Stoffen zoals alcohol kunnen een grote impact hebben op het orale ecosysteem. Hieronder vind je de vier belangrijkste effecten.

Droge mond (xerostomie)

Alcohol werkt uitdrogend en vermindert de speekselproductie. Speeksel speelt nochtans een cruciale rol bij:

• het neutraliseren van zuren,

• het remineraliseren van het glazuur,

• het onder controle houden van de bacteriële flora.

Een droge mond verhoogt het risico op cariës, halitose en infecties. Daarom is het niet alleen belangrijk om alcoholgebruik te beperken, maar ook om voldoende water te drinken.

Verstoring van het orale microbioom

Regelmatig alcoholgebruik kan het natuurlijke evenwicht van mondbacteriën verstoren. Het resultaat? Meer pathogene bacteriën en minder beschermende bacteriën. Dat verhoogt het risico op cariës en parodontale aandoeningen.

Gingivale en parodontale ontstekingen

Alcohol kan ontstekingen in de mond veroorzaken. Het irriteert de slijmvliezen en vermindert het genezingsvermogen. Bij regelmatige gebruikers zie je vaker aanhoudende gingivitis, ernstigere parodontitis en meer tandvleesbloedingen.

Verhoogd risico op orale letsels

Chronisch alcoholgebruik wordt in verband gebracht met een hoger risico op:

• slijmvliesletsels,

• ulceraties,

• kanker in de mondholte.

Hoe alcohol het gebit beïnvloedt

Naast de effecten op de mondweefsels werkt alcohol ook rechtstreeks in op de tanden.

Glazuurerosie

De meeste alcoholische dranken zijn zuur. Die zuurtegraad tast het glazuur rechtstreeks aan, zeker wanneer de speekselstroom verminderd is. Op lange termijn kan dat leiden tot tanderosie.

Verhoogd risico op cariës

De combinatie van zuren en suikers in bepaalde alcoholische dranken verhoogt het risico op cariës, vooral cervicaal en interdentaal.

Verkleuringen en vlekken op de tanden

Dranken zoals rode wijn, gekleurde cocktails en bepaalde likeuren bevatten pigmenten die in verzwakt glazuur kunnen doordringen. Dat veroorzaakt vergeling en/of vlekken op de tanden.

Tandgevoeligheid

Door glazuurerosie en blootstelling van dentine kan gevoeligheid ontstaan bij blootstelling aan koude, warmte of suikers.

Behandeling van door alcohol aangetaste tanden

De behandeling hangt af van de ernst van de schade én van de mondhygiëne van je patiënten.

Aangepaste behandelingen 

5 preventieve tips voor je patiënten

Naast behandeling in de praktijk is educatie minstens even belangrijk. Geef je patiënten deze tips mee:

• Beperk of vermijd alcoholgebruik,

• Drink voldoende water,

• Wacht minstens 30 minuten met tandenpoetsen na een zure drank,

• Gebruik een aangepaste fluoridetandpasta,

• Ga regelmatig op controle bij een tandarts of mondhygiënist.

Alcoholgebruik heeft zowel directe als indirecte effecten op de mondgezondheid en het gebit: van een droge mond en glazuurerosie tot een verhoogd risico op cariës en tandvleesontstekingen. Deelnemen aan initiatieven zoals Tournée Minérale geeft je lichaam een gezonde pauze én helpt je tanden en tandvlees op lange termijn te beschermen.

Als zorgprofessional is de Tournée Minérale een ideale kans om je patiënten bewust te maken van de risico’s van alcohol en hen eenvoudige preventieve strategieën aan te reiken. Regelmatige controles in de praktijk maken het mogelijk om letsels vroegtijdig op te sporen en tijdig te behandelen, zodat je patiënten hun glimlach gezond en sterk kunnen houden.